Шеберді олақ үшін жаратқан,
Шешенді доғал үшін жаратқан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — шебер адам олақтың, яғни істі шала білетін кісінің қасында анық көрінеді, ал шешеннің сөзі доғал, дөрекі сөзге қарсы қойылады. Астарлы мағынасы — өмірде қабілетті, көреген, сөзге ұста адамдардың бағасы өзіне қарсы тұрған әлсіздік, шикілік, ебедейсіздік арқылы айқындала түседі. Яғни жақсының жақсы болуы жаманды көрсету үшін емес, бірақ салыстыру арқылы оның қадірін ұғындыру үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шебер» — ісінің майталманы, қолынан іс келетін адам. «Олақ» — қолы епсіз, тәжірибесі аз, істі бүлдіретін жан. «Шешен» — сөзді орнымен айтып, ойын дәл жеткізетін адам, ал «доғал» — сөзі ауыр, дөрекі, мәдениеті төмен тіл. Бұл образдар арқылы халық шеберлік пен нағыз сөз өнерінің құнын қарама-қарсы ұғыммен ашады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста да, оқуда да, қарым-қатынаста да қолданылады. Мысалы, тәжірибелі мұғалім сабақты түсінікті, жүйелі өткізсе, оның шеберлігі жас маманның қателігімен салыстырғанда айқынырақ байқалады. Сол сияқты, ойы жинақы адамның сөзі дөрекі, орынсыз пікірдің қасында ерекше көрінеді.
Sheshendi doǵal úshin jaratqan.