Шәкіртсіз ұстаз тұл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Шәкіртсіз ұстаз тұл» деген мақалдың тура мағынасы — оқушысы жоқ мұғалімнің еңбегі толық көрінбейді, дәрежесі ашылмайды. Астарлы мағынасы — ұстаздың қадірі шәкіртінің білім алып, өсіп-өнуі арқылы танылады. Яғни білім берген адамның еңбегі тек айтуда емес, тәрбиелеген, қанаттандырған шәкірттерінің ісімен өлшенеді. Шәкірт болмаса, ұстаздың білімі мен тәжірибесі қоғамға таралмайды, сондықтан оның жолы жалғыз қалғандай әсер береді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ұстаз» — тек сабақ беретін адам емес, бағыт көрсететін, жол сілтейтін тұлға. «Шәкірт» — үйренуші, кейін сол білімді жалғастыратын ізбасар. «Тұл» сөзі мұнда «жетім қалған, сәні кеткен, толық емес» деген мәнде қолданылып тұр. Бұл образ ұстаз бен шәкірттің бір-біріне тәуелді екенін, білімнің сабақтастық арқылы өмір сүретінін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мұғалім, жаттықтырушы, өнерпаз, тәлімгер сияқты адамдарға да қатысты айтылады. Мысалы, жақсы мұғалімнің тәрбиесінен олимпиада жеңімпаздары, елге пайдалы мамандар шықса, оның еңбегі айқын көрінеді. Ал егер шәкірт тәрбиеленбесе, ұстаздың ілімі толық жүзеге аспайды.