Саусағы салалы биші болар,
Құлағы салалы күйші болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бойындағы табиғи қабілет пен икемділікті меңзейді. Саусағы ұзын, епті, қимылы ширақ адамнан биші шығуы мүмкін, ал құлағы сезімтал, әуенді нәзік қабылдайтын жаннан күйші болуы ықтимал. Мұнда тура мағынада дене бітімі, әсіресе саусақ пен құлақтың ерекшелігі айтылса, астарлы мағынада өнерге бейімділік, туа біткен дарын сөз болады. Халық әр адамның мінезі мен жаратылысын байқау арқылы оның қай іске жақын екенін аңғарған.
Образдар мен теңеулер
«Саусағы салалы» деген тіркес би өнеріндегі ептілік, нәзік қимыл, сымбатты қимыл-қозғалысты білдіреді. Ал «құлағы салалы» дегені — дыбысқа сергек, күйдің ырғағын дәл сезетін, музыканы терең түсінетін адам деген образ. Саусақ пен құлақ мұнда жай дене мүшесі емес, өнердің кілті іспетті символға айналған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланың не жастың қабілетін ерте байқап, соған сай бағыт беру керегін еске салады. Мысалы, бір оқушы музыка сабағында әуенді тез қағып алып, домбыраның үнін дәл қайталай алса, мұғалім оның музыкалық таланты бар екенін айтып, өнер үйірмесіне ұсынуы мүмкін. Бұл — туа біткен бейімділікті дұрыс дамыту қажет екенін көрсететін ой.
Qulaǵy salaly kúıshi bolar.