Сақылардан сұлтан ал,
Құтпан жалдан ұлтан ал,
Пат құндыздан ұлпан ал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы белгіден гөрі заттың, жануардың немесе адамның шын бағасын, жарамдылығын таны деген ойды білдіреді. Яғни әр нәрсенің өз қызметі, өз орны бар: бірінен пайда, бірінен сән, бірінен тіршілікке керекті қасиет алынады. Астарлы мағынасы — өмірде таңдауды дұрыс жасау, асыл мен жасықты айыра білу, қажетке жарайтынды қадірлеу.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сұлтан», «ұлтан», «ұлпан» сөздері әртүрлі сапаны, мәнділікті білдіретін бейнелі атаулар ретінде қолданылған. «Сақы», «құтпан», «пат құндыз» сияқты сөздер халықтың тұрмыс-тіршілігіндегі таныс дүниелерді еске салады да, солардан алынатын нәрсенің сапасын меңзейді. Мұнда табиғи заттардың өз қызметіне сай бағалануы арқылы өмірлік өлшем жасалған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамды нәрсенің сыртқы жылтырақтығына емес, шынайы пайдасы мен сапасына қарап бағалауға үндейді. Мысалы, киім алғанда брендке ғана қызықпай, матасының сапасын, ыңғайын, ұзақ киілетінін ескеру керек. Сол сияқты дос таңдауда да сөзге емес, мінезі мен ісіне қараған дұрыс.
Qutpan jaldan ultan al,
Pat qundyzdan ulpan al.