Құйрығы - шаян, беті - адам,
Байқамай сенбе сұмпайыға.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай адамға ұқсап, іші жаман, ниеті бұзық адамға сене берме деген ескерту айтады. Тура мағынасында «құйрығы шаян» дегені — жамандыққа бейім, қауіпті бейне; ал «беті адам» — сырт көрінісі жақсы, сыпайы болып көрінуі. Астарлы мағынасы: кейбір кісілер жылы сөйлеп, ізетті көрінгенімен, ішінде арамдық, қулық, сатқындық жатуы мүмкін. Сондықтан адамды тек сөзіне не түріне қарап емес, ісіне қарап тану керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шаян» — шақса, зиян келтіретін, екіұшты мінездің белгісі. Ал «бетi адам» тіркесі оның сыртқы кескінінің қалыпты, сенімді көрінуін білдіреді. Яғни халық шаянның қауіптілігін пайдаланып, екіжүзді адамның табиғатын бейнелеген. Бұл — сыртқы жылтырдың ішкі шындықты жасыра алмайтынын аңғартатын дәл образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не саудада алдамшы адамдарға байланысты жиі қолданылады. Мысалы, біреу өзін өте адал, көмектескіш етіп көрсетіп, кейін ақшаңды қайтармай кетсе, «құйрығы шаян, беті адам» деп айту орынды. Бұл мақал сақ болуға, адамды байқап тануға үйретеді.
Baıqamaı senbe sumpaıyǵa.