Өзін-өзі білген ер бақытты,
Өзін-өзі билеген ел бақытты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ең үлкен жеңісі — өз нәпсісін, ашуын, орынсыз қалау мен асығыстығын тежей білу екенін айтады. «Өзін-өзі білген ер» дегені — өз мінезін танып, әлсіз тұсын түзеп, қай жерде қалай әрекет ету керегін білетін саналы адам. Ал «Өзін-өзі билеген ел» дегені — тәртіпке, сабырға, ақылға сүйенген жұрттың берекелі болатынын білдіреді. Яғни жеке адам да, тұтас халық та ішкі тәртіпке ие болса, бақытқа жетеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өзін-өзі білу» — тек сыртқы әрекетті емес, ішкі жан дүниені тану. Бұл жерде «ер» сөзі қайратты, жауапты адамды білдіреді. «Билеу» сөзі тура мағынада басқару емес, нәпсіні, ашуды, құмарлықты тізгіндеу мағынасында қолданылған. Сондықтан мақал адамды ішкі тәрбиеге, сабырға, парасатқа шақырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл сөзді эмоцияға берілмей, ойланып шешім қабылдайтын адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, қызметкер ашумен әріптесіне ауыр сөз айтпай, мәселені сабырмен шешсе, ол өзін-өзі билегені. Осындай мінез ұжымдағы татулықты сақтап, адамның беделін де арттырады.
Ózin-ózi bılegen el baqytty.