Өз жұртың - күншіл,
Қайын жұртың - сыншыл,
Нағашы жұртың - шыншыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстар арасындағы қарым-қатынастың әрқилы болатынын аңғартады. Өз жұртың кейде күншіл келеді, өйткені жақын адамдардың арасында салыстыру, бақталастық жиірек ұшырасады. Қайын жұрт сені сынап, мінезіңді, іс-әрекетіңді бағалап отырады. Ал нағашы жұрт көбіне шыншыл, тура сөйлеп, ақиқатты бүкпей айтады. Мақалдың астарында әр туыстың өз орны, өз мінезі бар екенін, соны түсініп, орынсыз өкпелемей, сабырмен қарау керектігі жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «күншіл», «сыншыл», «шыншыл» сөздері туыстардың бейнесін ашатын сипаттау қызметін атқарып тұр. «Күншіл» — іштарлық пен қызғанышты, «сыншыл» — мін тапқыштық пен бағалауды, «шыншыл» — адалдық пен туралықты білдіреді. Үш жұрттың осылай салыстырылуы қазақ дүниетанымындағы туыстық жіктелістің, әр тараптың мінезін танудың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға айналасындағы туыстардың сөзін дұрыс түсініп, әр пікірдің астарын ажыратуға үйретеді. Мысалы, жас отбасы қоныс той жасағанда өз жұртының қызғаныш аралас сөзін, қайын жұрттың сынауын, нағашының ашық тілегін әртүрлі қабылдайды. Сонда адам ренжімей, бәріне байыппен қарауды үйренеді.
Qaıyn jurtyń - synshyl,
Naǵashy jurtyń - shynshyl.