Өз ақылын шамалаған қор болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өз ақылын шамалап, шамасына қарай бағалай білген адам қателігін азайтады, орынсыз мақтанға ұрынбайды. Бұл мақал тура мағынасында адамның өз ой-санасын, мүмкіндігін өлшеп әрекет етуі керек дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — кісі өз қабілетін асыра бағаламай, тәуекел мен сақтықты тең ұстаса, ұтылмайды, абыройдан айырылмайды. Өзін тану — ақылдың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шамалау» сөзі өлшеу, мөлшерлеу, өз деңгейін білу ұғымын береді. Мұнда ақыл таразыға салынып тұрғандай елестетіледі: кім өз ақылын дұрыс таразыласа, соның ісі де дұрыс болады. «Қор болмас» дегені — төмендеп кетпейді, ұятқа қалмайды, бос шығынға ұшырамайды деген ойды білдіреді. Яғни бұл жерде ақыл — адамның ішкі өлшемі, ал шамалау — сол ақылды орнымен қолдану.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімде, жұмыста, қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, жас маман өз мүмкіндігін асырып айтпай, нақты білімі мен тәжірибесіне сай жұмысқа кіріссе, қателігі аз болады және беделі өседі. Сол сияқты адам қолынан келмейтін іске ұмтылып, кейін ұятқа қалмайды.