Мақал "Отты үрлеген жағады, шындықты іздеген табады" екі бөліктен тұрады.

Бірінші бөлігі "Отты үрлеген жағады" дегенді білдіреді. Бұл жерде «от» – адамның ішкі энергиясы, мақсаты мен арманын білдіреді. Адам отқа ауа үрлеп, оны өршітіп, көбейтетіні сияқты, өзінің ынтасын, күш-жігерін салып, еңбек етсе, мақсаттарына жете алады.

Екінші бөлігі "Шындықты іздеген табады" дейді. Бұл – шындықты, нақты ақиқатты білуді, іздеуді білдіреді. Адам өз іс-әрекеттерінде шындықты білуге және оны түсінуге тырысса, ол шындықты табатын болады.

Мақалдың жалпы мағынасы: егер адам өз мақсаттарына жету үшін еңбек етсе және шындықты іздесе, ол жетістікке жетеді, сондай-ақ өзінің тілектеріне қол жеткізеді. Бұл еңбек, ынта, ізденіс пен төзімнің маңыздылығын көрсетеді.