Өткен күн - ұшқан құс,
Шақырсаң да келмейді.
Shaqyrsań da kelmeıdi.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал уақыттың қайта айналып келмейтінін білдіреді. Өткен күнді қанша сағынсаң да, қанша өкінсең де, оны кері қайтару мүмкін емес. Сондықтан адам кешегіге байланып қалмай, бүгінгі күннің қадірін білуі, уақытын босқа өткізбей, алдағысына дұрыс қадам жасауы керек. Астарлы мағынасы — өткен қателіктен сабақ алып, өмірді ұқыпты, саналы сүру.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "ұшқан құс" — тез өте шығатын, қайта ұсталмайтын уақыттың бейнесі. Құс ұшып кеткен соң оны шақырсаң да қайтпайды, дәл сол сияқты өткен күн де қайта оралмайды. Бұл образ адамға уақыттың жүйрік екенін, оның бағасын кеш түсінуге болмайтынын әсерлі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, жоспар құру кезінде жиі еске түседі. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай жүріп, кейін өкініп қалса, оған өткен уақытты қайтара алмайды. Сол себепті мақал адамды жауапкершілікке, уақытты тиімді пайдалануға, кейінге қалдырмай әрекет етуге үндейді.