<<Өлі-тірі» өткен соң,
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы – бір істің, даудың не салттың өз уақыты өтіп кеткен соң, оны қайта қозғаудың пайдасы жоқ дегенге саяды. Астарлы мағынасы – мүмкіндік келгенде қимылдау керек, уақытында шешілмеген мәселе кейін кешігіп, мәнін жоғалтады. «Өлі-тірі» дегені аяқталған, артта қалған жағдайды білдірсе, «өлі күйеу» мен «тірі күйеу» тіркестері де кешігу мен дер кезінде әрекет етудің қарама-қарсылығын танытады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өлі» сөзі аяқталған, қайтпас күйді меңзейді, ал «тірі» сөзі әрекет, қозғалыс, дер кезінде атқарылатын істі білдіреді. «Күйеу» бейнесі – белгілі бір міндеті бар адам, яғни жауапкершілік иесі ретінде алынған. Осы арқылы халық «кеш қалған іс – бос әурешілік» деген ойды бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал келісім, оқу, жұмыс, құжат тапсыру сияқты істерге қатысты айтылады. Мысалы, грантқа құжат тапсыру мерзімі өтіп кеткен соң, кешірек барып өкініп жүрген студентке осы мақал сай келеді: уақытында әрекет етпесе, нәтиже шықпайды.
Óli kúıeý bolmasa,
Tiri kúıeý jatpaıdy.