Өлеңді жерде өгіз семіреді,
Өлімді жерде молда семіреді.
Ólimdi jerde molda semiredi.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: өлең айтылып, думан-тойы көп жерде өгіз жақсы семіреді, ал өлім-жітім жиі болып, қайғы басым жерде молдаға жұмыс көп тиеді. Астарлы мағынасы: әркімнің несібесі мен тіршілігі өзіне қолайлы ортада өседі, яғни біреуге қуаныш пен береке болған нәрсе, екіншісіне қайғының есебінен пайда әкелуі мүмкін. Мақал өмірдің әр жағдайының өз орны барын, жақсылық пен қиындықтың адамдарға әрқалай әсер ететінін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
«Өлеңді жер» — той-думан, қызық, елдің көңіл көтерген, ырыс-берекесі мол орта. «Өгіз семіреді» дегені — малға да, шаруашылыққа да тыныш өмір мен молшылық қолайлы екенін білдіреді. «Өлімді жер» — қаза-көңіл айтып, қайғы үстем болған ауыр орта. «Молда семіреді» — мұнда молданың жеке басын емес, өлім-жітімде діни рәсім, жаназа, көңіл айту көбейетінін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде кәсібі жағдайға қарай жүретін адамдар туралы айтылады. Мысалы, мереке көп өңірде тойхана, музыкант, аспаз, гүл сатушының жұмысы көбейеді; ал қиын кезеңде жерлеу қызметі немесе діни рәсім ұйымдастыратын адамдардың тірлігі артады. Яғни, табыс әр ортаға байланысты өзгеретінін ескертеді.