Оқсыз мылтық - таяқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Оқсыз мылтықтың құны жоқ, ол жай ғана таяқпен тең. Бұл мақалдың тура мағынасы — атылатын оқы болмаса, мылтықтың қорғаныс та, қару ретіндегі де пайдасы болмайды. Астарлы мағынасы — кез келген істің өз өзегi, күші, мазмұны болмаса, сыртқы көрінісі ғана ештеңе шешпейді. Адам да, сөз де, іс те ішкі мәнімен бағаланады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мылтық» — күш, қару, мүмкіндік, ал «оқ» — сол күшті іске қосатын негізгі тетік. Оқсыз қалған мылтықтың таяққа теңелуі арқылы халық мәнсіз, әрекетке жарамсыз нәрсені бейнелеп отыр. Бұл теңеу сыртқы беделге сеніп, ішкі дайындықсыз қалған жағдайды әдемі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал дайындықсыз, нақты мазмұнсыз істің жүрмейтінін білдіру үшін айтылады. Мысалы, бір адам әдемі жоспар құрады, бірақ дерек те, білім де, әрекет те жоқ болса, оның жоспары іске аспайды. Сонда үлкен сөздің өзі нәтиже бермей, «оқсыз мылтық - таяқ» дегенге сай келеді.