Оқ табылса, құс кез келмейді,
Ас табылса, дос кез келмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына қиындық түскенде немесе күнкөріс тарылғанда, жанында жәрдемдесетін жанның азаятынын білдіреді. Тура мағынасында: оққа ұрынған құс ұшып келмейді, ас бар жерде дос та өзінен-өзі келмейді. Астарлы мағынасы: байлығың, қызығың, абыройың бар кезде жұрт көп, ал мұқтаждық, қайғы, жоқшылық келгенде шын жанашыр ғана қасыңнан табылады. Мақал адамды қиындықта сыналатын достықты тануға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «оқ» — қауіп, ауыртпалық, қасірет белгісі. «Құс» — еркіндік, береке, тіршілік нышаны, яғни тыныштық пен мүмкіндік бар жерді меңзейді. «Ас» — тоқшылық, ырыс, молшылықтың символы. «Дос» — пайда үшін келетін жұрт пен шынайы сыйластықты білдіретін образ. Демек, береке барда жанында көп адам жүретіні, ал таршылықта олардың бәрі бірдей қалмайтыны астарланып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды материалдық қызығушылықпен араласатын адамдарға қатысты қолдануға болады. Мысалы, бір адамда қызмет, табыс, бедел бар кезде айналасында таныс көп болады, ал қиындыққа ұшырағанда солардың көбі көрінбей кетеді. Сонда бұл мақал шынайы досты танып, адамды қадірін жоғалтпай тұрып бағалауға шақырады.
As tabylsa, dos kez kelmeıdi.