Ойынға ойсыз құмар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның салмақсыз, ойланбай істеген ісіне сын айтады. Тура мағынасында, ойын-сауыққа, қызыққа ақылсыз беріліп кету дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — кез келген әуестік пен қызықтың шегін білмесе, адам өзіне де, өзгеге де зиян келтіруі мүмкін. Яғни, ойынның да орны, өлшемі, уақыты бар; ойсыз құмарлық адамды жеңілтек, жауапсыз етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ойын» — тек бала ойыны емес, жалпы ермек, көңіл көтеру, желік қуалау. «Ойсыз құмар» тіркесі адамның ақылға салмай, нәпсінің жетегінде кетуін бейнелейді. Образ арқылы халық «қызықтың арты жауапсыздыққа апарады» деген ойды қысқа да нұсқа жеткізген. Бұл жерде ойын — көңілдің қызығы, ал ойсыздық — сол қызықты басқармайтын мінез.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіге, бос ермекке, ойын-сауыққа шектен тыс берілетін адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, студент сабаққа дайындалмай, түннің бәрін телефондағы ойынға кетірсе, кейін емтиханнан құлауы мүмкін. Осындайда «Ойынға ойсыз құмар» деп, ақылмен әрекет ету керегін ескертеді.