Ойда сиырдың мүйізі сырқыраса,
Қырда бұғының мүйізі сырқырайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені сиырдың да, бұғының да мүйізі бірдей сырқырап ауыра салмайды. Астарлы мағынасы — бір жерде болған қиындық, қайғы немесе ауыр жағдай екінші бір алыс жерде де сезіледі, ел ішіндегі не табиғаттағы бір құбылыс екі жаққа да әсер етеді. Яғни өмірде бәрі өзара байланыста, бір жердегі өзгеріс екінші жерге де ықпал етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ой» мен «қыр» — қарама-қарсы екі кеңістік. «Сиыр» мен «бұғы» — бір-біріне ұқсамайтын жануарлар, ал «мүйізінің сырқырауы» — қиналу, мазасыздану, жұтаңдықтың белгісі. Халық осы образдар арқылы алыс жатқан жердің де хәлі бір-бірінен бөлек емес екенін, ортақ тіршілік пен ортақ ауыртпалық барын жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де қоғамдағы өзара тәуелділікті білдіру үшін қолданылады. Мысалы, бір өңірде құрғақшылық болып, мал азығы қымбаттаса, оның салдары басқа аймақтарға да тарайды: баға өседі, шаруаның жұмысы қиындайды. Сол кезде бұл мақал «бір жерде басталған мәселе түгел елге әсер етеді» деген ойды дәл береді.
Qyrda buǵynyń múıizi syrqyraıdy.