Назыңды ер көтерер,
Ер көтермесе, ел көтерер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер-азаматтың жүк көтерер, қолдау көрсетер тірек болатынын айтады. Біреудің назын, өкпе-ренішін, ауыртпалығын алдымен ер көтереді деген ой бар. Егер жеке адам қол ұшын бере алмаса, оны ел-жұрт, ағайын-қауым көтеріп әкетеді. Яғни адам жалғыз қалмайды, қиын сәтте айналасындағылар демеу болады. Астарлы мағынасы — намыс пен жауапкершілік иесіне ауыр сөз де, ауыр іс те жарасады, ал қолдаусыз адамды қоғам көтеруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «назың» — адамның өкпесі, қиындығы, мұңы. «Ер» — батыл, сабырлы, жауапкершілікті азаматтың бейнесі. «Ел» — кең жұрт, қауым, ортақ тірек. «Көтерер» сөзі тек физикалық әрекет емес, рухани сүйеу, жұбату, демеу мағынасын береді. Сондықтан мақал адамға сүйеніш болу, жүктің салмағын бөлісу идеясын көркем жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста, тіпті достар арасында да қолданылады. Мысалы, бір адам қиындыққа тап болып, ренжіп отырса, алдымен жанындағы әріптесі сабырға шақырады, көмектеседі. Егер мәселе жеке деңгейде шешілмесе, ұжым болып қолдау көрсетіп, жүктің ауырын бірге көтереді. Бұл — бірлік пен жанашырлықтың белгісі.
Er kótermese, el kóterer.