Нар баласын қарпып сүйер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туған жанның баласына деген сүйіспеншілігі сырттай қатаң, дөрекі көрінсе де, оның түбінде шынайы мейірім жатқанын білдіреді. Тура мағынасында нар сияқты ірі, жуас емес түйе баласын тістелеп, қарпып барып иіскеп-сүйеді деп түсінуге болады. Астарлы мағынасы — кейбір ата-ана, жақын адам баласын еркелеткенде немесе тәрбиелегенде қаталдау көрінуі мүмкін, бірақ ол жек көру емес, қамқорлық пен жанашырлықтан туған әрекет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «нар» — күшті, салмақты, өз мінезі бар ірі түйенің бейнесі. «Қарпып сүйер» деген тіркес сүйіспеншіліктің бірден жұмсақ көрінбейтінін аңғартады. Қазақ танымында кейде махаббат пен мейірім ашық еркелету арқылы емес, талап қою, жөн көрсету, шынықтыру арқылы да байқалады. Сондықтан бұл образ ата-ананың баланы өмірге бейімдеп, қатты айтса да, жүрегінде жылуы мол екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ата-ананың баласына қатаң талап қоюын түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, әкесі баласына уақытты бос өткізбей оқы, жауапкершілік ал деп жиі ескертуі мүмкін. Сырт көзге ол қатал көрінеді, бірақ шын мәнінде баласының болашағын ойлағандықтан айтып тұр. Бұл мақал мейірімнің кейде тәртіп пен талап түрінде көрінетінін еске салады.