Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
«Нағашы жұрт жақсылығыңа сүйінеді, жамандығыңа күйінеді. әрқ…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Нағашы жұрт — жиенге әрдайым мейіріммен қарайтын, қуанышын бөлісіп, қайғысына ортақтасатын жақын туыс. Мақалдың тура мағынасы: нағашылар жиеннің жақсы ісіне сүйсініп, жаман күніне қамығады. Астарлы мағынасы: туыстық байланыс қанмен ғана емес, жанашырлықпен де нығаяды. Нағашы жұрттың басты қасиеті — тілеулестік, яғни шын ықыласпен жақсылық тілеу, демеу болу.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сүйінеді» және «күйінеді» деген сөздер туыстық сезімнің тереңдігін көрсетеді. «Жақсылығыңа» — қуаныш, жетістік, абырой; «жамандығыңа» — қиындық, сәтсіздік, мұң. Ал «тілеуқорлық ниеті билейді» деген тіркес нағашы жұрттың ішкі ниеті таза, пейілі кең екенін аңғартады. Яғни олар жиеннің тағдырына бейжай қарамайтын, ақ жүрек адамдар ретінде бейнеленеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де туыстардың бір-біріне жанашыр болуы керек екенін еске салады. Мысалы, студент жиен емтиханнан сүрінсе, нағашылары сөкпей, қолдау көрсетіп, қайта талпынуға жігер береді; ал жетістікке жетсе, бірінші болып қуаныш білдіреді. Бұл — қазақы туыстық тәрбиенің әлі де мәнін жоғалтпағанын көрсетеді.
jaqsylyǵyńa súıinedi,
jamandyǵyńa kúıinedi.
árqashan tileýińdi tileıdi,
tileýqorlyq nıeti bıleıdi.