Мыржақ жігітке ыржық қыз - Ләйлісі болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай жарасымсыз, ұсқынсыз немесе мінезі келіспейтін екі адамның бір-біріне лайық болып табылуын астарлап айтады. Тура мағынасында «мыржақ жігіт» пен «ыржық қыз» — түр-тұлғасы, жүріс-тұрысы немесе қалжыңы үйлеспейтін адамдар. Астарлы мағынасы: әркімнің өзіне сай сыңары, тағдырына жазылған жұбы болады; сыртқы келбеттен бұрын ішкі үйлесім мен көңіл жарасуы маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мыржақ» пен «ыржық» сөздері кемшілікке ұқсайтын, шалаң мінезді не оғаштау бейнені көрсетеді. Ал «Ләйлісі» — ғашықтық пен жұптықтың символы. Яғни халық күлкілі етіп берсе де, шын мәнінде «бірін-бірі толықтыратын жұп табылады» деген ойды жеткізеді. Бұл жерде образ арқылы өмірдің талғамы әртүрлі екенін, біреуге жараспай көрінген жұп екіншіге өте үйлесімді болуы мүмкін екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды сыртқы келбетке қарап бірден бағаламауға үйретеді. Мысалы, достары «екеуі мүлде үйлеспейді» деп ойлаған жұп кейін мінезі мен түсінігі жарасып, бақытты отбасы болып кетуі мүмкін. Сонда мақалдың мәні: махаббат пен жарасым сыртқы сәнде емес, ішкі келісімде екенін еске салады.