Мал бақпаған мал бақса,
Жайламаған сай қоймас.
Би болмаған би болса,
Билемеген ел қоймас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түйіні — әр істің өз тәжірибесі, машығы және жауапкершілігі бар деген ой. Мал бағуды білмеген адамға мал тапсыру қиын болғаны сияқты, ел басқаруды көрмеген, билікке араласпаған адамға би болу да оңай емес. Астарлы мағынасы: кез келген істің сәні емес, сыны болады; дайындықсыз, тәжірибесіз адам үлкен іске кіріссе, оны дұрыс атқара алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал бағу» — тек төрт түлік күту емес, тіршілік тәжірибесін, еңбекқорлықты білдіреді. «Жайламаған сай» — кеңістігі тар, қонысы шет, тұрмыс ауыр жердің бейнесі. Ал «би болу» — тек атақ емес, әділ сөйлеу, елді ұйыстыру, шешім қабылдау қабілеті. «Билемеген ел» дегені — басқару көрмеген жұрттың берекесіз күйге түсуі, тәртіпсіздікке бейім болуы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды кез келген мамандыққа қолдануға болады. Мысалы, тәжірибесіз адамды күрделі жобаның жетекшісі етсе, жұмыс созылып, қате көбейеді. Сондықтан адам алдымен үйреніп, ысылып, содан кейін ғана жауапты іске араласқаны дұрыс. Мақал тәжірибе мен біліктіліктің қадірін еске салады.
Jaılamaǵan saı qoımas.
Bı bolmaǵan bı bolsa,
Bılemegen el qoımas.