Қыз - қонақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қыз — қонақ» деген мақал қыз баланың ата-ана шаңырағындағы орны уақытша, қадірлі әрі құрметке лайық екенін білдіреді. Тура мағынасында қонақ үйге келіп-кететін мейман болса, астарлы мағынада қыз бала жат жұрттық болып, ержеткен соң өз отбасын құрып, басқа үйдің мүшесі болады. Сондықтан оны төрге шығарып, еркелетіп, ардақтап өсіру керек. Бұл сөз қызды менсінбеу емес, керісінше оның мәртебесін көтеріп, нәзіктігін, инабаттылығын сыйлау деген ойды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қонақ» образы — қадірлі, сыйлы, бірақ тұрақтамайтын жанның бейнесі. Ол үйге құт әкеліп, із қалдырады, бірақ өз жолымен кетеді. Қыз да сондай: төрде отыратын, сый-құрметке бөленетін, бірақ бір күні өз шаңырағына аттанатын жан ретінде бейнеленген. Осы теңеу арқылы қазақ қызының тәрбиесі, әдептілігі, инабаттылығы ерекше бағаланған.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал қыз балаға құрметпен қарап, оның пікірін тыңдап, білімді әрі тәрбиелі болып өсуіне жағдай жасағанда айтылады. Мысалы, ата-ана қызын үй шаруасына ғана емес, оқуына да тең дәрежеде қолдау көрсетсе, «қыз — қонақ» деген сөз оның қадірін түсінуге шақырады.