Қыз келіннен ғибрат алсын,
Ұл елінен ғибрат алсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жас ұрпаққа өнеге қайдан алуы керегін меңзейді. Қыз бала келіннің іс-әрекетіне қарап, ибалықты, сыпайылықты, үй ішіндегі сыйластықты үйренсін деген ой жатыр. Ұл бала болса, өз елінен, жұртынан үлгі алып, азаматтық мінезді, елдік рухты, жауапкершілікті бойына сіңірсін дейді. Тура мағынасында келін мен елден ғибрат алу айтылса, астарында әр адам өзіне жақын ортадан тәрбиенің, жақсы мінездің, өмірлік тәжірибенің үлгісін алуы керек деген терең тұжырым бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «келін» — отбасының әдебі мен шаруасының көрінісі, яғни қызға үлгі болатын инабат иесі. «Ел» — тұтас қауым, салт-дәстүр, ортақ мінез, азаматтық өлшем. Қыз бен ұлдың екі түрлі ортадан ғибрат алуы халықтың тәрбиені жасына, жынысына және әлеуметтік орнына қарай ұқыптап бергенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал балаларды тек сөзбен емес, жақсы орта, үлгілі адам арқылы тәрбиелеу керек екенін еске салады. Мысалы, қыз бала үлкендердің үй шаруасына ептілігі мен сыйласымын көріп үйренсе, ұл бала ауыл ақсақалдарының еңбекқорлығы мен елге қызмет етуін өнеге тұтады. Мұндай тәрбие жасөспірімді жауапты, мәдениетті, саналы етеді.
Ul elinen ǵıbrat alsyn.