Қыран бүркіт асырар ердің даңқын,
Қыран жігіт асырар елдің даңқын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер азаматтың, жігіттің ел алдындағы жауапкершілігін жоғары қояды. Тура мағынасында қыран бүркітті баптап, асыраған адам аңшылықта мерейге жетеді, ал қыран мінезді, намысты жігіт елдің абыройын көтереді. Астарлы мағынасы — ер-азаматтың күші тек өз пайдасына емес, халыққа қызмет етуімен өлшенеді. Елге тірек болған, ісі мен сөзі берік жігіттің аты да, беделі де биіктейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыран бүркіт» — биікке самғайтын, өткір, алғыр, қайратты қасиеттің бейнесі. Бүркітті баптау — шыдам, шеберлік, күтім және тәрбие. Ал «қыран жігіт» — ержүрек, намысты, ойы анық, ісі тиянақты азаматтың теңеуі. Яғни ақындық тілмен жігіттің асқақтығы құстың қырағылығымен салыстырылған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: білімді, еңбекқор, жауапты жігіт елдің абыройын көтереді. Мысалы, ауылдан шыққан жас маман өз кәсібін жетік меңгеріп, мектепте балаларға сапалы білім берсе, ол тек өзін емес, туған жерінің де атын шығарады.
Qyran jigit asyrar eldiń dańqyn.