Қыдырмашыл шешенің қызы бастаңғышыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыдырып, ел аралап жүретін шешенің қызы да бастаңғыға жақын келеді деген ой. Астарлы мағынасы — бала көбіне анасының, отбасының салтын, әдетін, мінезін бойына сіңіреді. Үйдегі үлкеннің ісі мен тәрбиесі балаға тікелей әсер етеді. Сондықтан ата-ана қандай болса, ұрпақ та соған бейім өседі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қыдырмашыл шеше» — тұрақсыз, қонақ қонып, көп жүретін, үй шаруасына берік емес ана бейнесі. Ал «бастаңғышыл қыз» — ойын-сауыққа, үйден тыс еркін жүруге бейім, ерте еліктегіш жас қыздың бейнесі. Мұнда «шеше» мен «қыз» арасындағы ұқсастық арқылы тәрбиенің тұқым қуалап, ортадан қалыптасатыны аңғарылады. Халық бұл арқылы қыз тәрбиесіне ерекше мән берген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: үйдегі тәртіп, ата-ананың үлгісі баланың мінезіне әсер етеді. Мысалы, анасы уақытын ретсіз өткізіп, жауапкершілікке мән бермесе, қызы да соған еліктеуі мүмкін. Сондықтан жақсы тәрбие беру үшін алдымен үлкендер өз мінезін түзегені дұрыс.