Құлға да бір билік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — құл деп танылған адамға да бір рет билік берілсе, ол өзін еркін сезініп, өз дегенін істегісі келуі мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — билік пен өкілет адам мінезін тез ашады: бұрын бағынышты жүрген жан да қолына мүмкіндік тисе, оны дұрыс та, бұрыс та пайдалануы мүмкін. Сондықтан биліктің қадірі мен жауапкершілігі үлкен.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құл» сөзі тек тарихи мағынадағы құлды емес, төмен жағдайдағы, сөзін өткізе алмай жүрген адамды да меңзейді. Ал «билік» — тек басқару емес, ықпал, өктемдік, шешім айту құқығы. Яғни, аз ғана мүмкіндік алса да, адам сол күйінде өз болмысын танытады деген ой бар. Бұл жерде халық биліктің адамды сынайтынын астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қызметте, ұжымда немесе отбасында бір адамға уақытша өкілет берілген кезде қолдануға болады. Мысалы, бір бөлімнің уақытша басшысы қарамағындағы адамдарға әділетсіздік жасап, өз билігін асыра пайдаланса, жұрт: «Құлға да бір билік» деп айтады. Бұл сөз адамға кішкене мүмкіндік берілсе де, мінезі мен жауапкершілігі байқалатынын еске салады.