Күйеу атымен күл шығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Күйеу атымен күл шығар» деген мақал күйеудің үй ішіндегі орны мен беделін, оның бір істі бітіріп, отбасыға пайда келтіретін адам екенін білдіреді. Тура мағынасында күйеу үйге отын жағып, ошақ басындағы күлді сыртқа шығаруға да көмектесуі мүмкін. Астарлы мағынасы — ер адамның тек сырттай көрінбей, үй шаруасына да араласып, жауапкершілік алып, қолғабыс етуі керек деген ой. Бұл жерде отбасыдағы сыйластық, ортақ тірлік, ерлі-зайыптының бір-біріне жәрдемі дәріптеледі.
Образдар мен теңеулер
«Күйеу» — сырттан келген, бірақ отбасы тіршілігіне кірігіп кеткен ер адам. «Күл шығару» — ұсақ көрінгенімен, күнделікті өмірге қажет іс. Осы образ арқылы халық үлкен істің де, кіші істің де жауапкершілікпен орындалуын меңзейді. Күл — ошақтың қалдығы, тұрмыстың белгісі; оны шығару — үйдің тазалығы мен реті. Яғни, мақал ер азаматтың тек сөз жүзінде емес, іс жүзінде де пайдалы болуын астарлайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында ер адамның үй жұмысына араласуы, әйеліне қолдау көрсетуі қажет екенін білдіру үшін айтылады. Мысалы, кешкі ас дайындап жатқанда жарына көмектесіп, баланы қарасып, қоқыс шығарып жүрген ер адамға: «Міне, күйеу атымен күл шығар» деп әзіл-шыны аралас айтуға болады.