Көзбен көрген анық,
Құлақпен естіген танық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз көзімен көргені ғана шындыққа жақын, ал құлақпен естігені толық дәлел бола алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында: көзбен көрген нәрсе анық, айқын болады; құлақпен естіген хабарда қате, өсек не бұрмалану болуы мүмкін. Астарлы мағынасында: біреудің сөзіне сене салмай, істің ақ-қарасын өзің тексеру керек деген ой жатыр. Яғни, байыппен қарап, нақты дәлелге сүйену — дұрыс шешімнің негізі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көз» — шындықты танудың, анық білудің белгісі. Ал «құлақ» — есту арқылы жеткен, бірақ толық сенім тудырмайтын хабардың символы. «Анық» сөзі дәлдікті, айқындықты көрсетсе, «танық» сөзі көмескі, күмәнді дегенді аңғартады. Осы қарсы қою арқылы халық ойды өте әсерлі жеткізген: көру мен естудің арасы — сенім мен күмәннің арасы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жалған ақпарат көп тараған кезде өте маңызды. Әлеуметтік желідегі хабарға бірден сене салмай, дерегін тексеру керек. Мысалы, біреу «бүгін сабақ болмайды» деп жазса, оны сынып чатына немесе мұғалімнің ресми хабарламасына қарап анықтаған дұрыс. Сонда адам асығыстықтан, жаңсақ сенімнен сақталады.
Qulaqpen estigen tanyq.