Қос-қос орда, қос орда,
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түпкі ойы — ынтымақ пен бірлік болмаған жерде береке де, нәтиже де азаяды. Тура мағынасында «қос-қос орда» болғанымен, мал артынан қосылып қонбаса, бір жерге тұрақтап, ортақ қоныс болмайтынын білдіреді. Астарлы мағынасында адамдардың басы қосылмаса, іс алға баспайды, әркім өз бетімен кетсе, ортақ мақсат орындалмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «орда» — елдің, үйдің, қауымның белгісі. «Қосылып қонбас мал» — жиналмай, шашырап жүрген тірлік. Ал «қоспақ өркеш сары атан» деген образ күшті, зор денелі малдың өзіне де жүк дұрыс артылмаса, пайдасы кем болатынын аңғартады. «Қом жинамас майдан соң» — жорық, еңбек, ауыр іс біткеннен кейін де қамсыз қалсаң, түйеге қом жиналмайды, яғни дайындық пен тәртіп керек дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де ұжымдық жұмысқа, отбасы мен қоғамдағы ауызбірлікке қатысты айтылады. Мысалы, бір жобаға бірнеше адам кірісіп, бірақ бір-бірімен келіспей, міндеттерін бөліспесе, жұмыс созылып кетеді. Сондайда «қосылып қонбас малдан соң» деп, бірлік болмаса нәтиже шықпайтынын ескертуге болады.
Qosylyp qonbas maldan soń.
Qospaq órkesh sary atan,
Qom jınamas maıdan soń.