Көп жасаған білмейді,
Көп жүрген біледі.
Kóp júrgen biledi.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көп өмір сүрген адамның бәрін бірдей білмейтінін, ал көп көрген, көп тәжірибе жинаған адамның өмірді тереңірек түсінетінін айтады. Мұнда тура мағынасы — ұзақ жасау; астарлы мағынасы — жасқа емес, көрген-білгенге, тәжірибеге сену. Адам бір орында отырып-ақ көп нәрсе үйрене бермейді, ал жол жүріп, түрлі орта көріп, әртүрлі адаммен араласқанда ақыл-ойы толысады.
Образдар мен теңеулер
«Көп жасаған» деген тіркес тек жыл санын білдіреді, бірақ ол өмірлік білімнің кепілі емес екенін көрсетеді. Ал «көп жүрген» сөзі тек сапар шегуді ғана емес, өмірдің талай сынағын, қилы жағдайын бастан өткеруді меңзейді. Яғни жол — тәжірибенің, ал көрген дүние — танымның символы. Халық мұнда «оқығаныңнан емес, тоқығаныңнан ұқ» деген ойды астарлайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жас маманның, студенттің не кәсіп үйреніп жүрген адамның тәжірибеге мән беруі керек екенін еске салады. Мысалы, екі адам бір жұмысты істегенде, бірі ұзақ жыл қызмет етіп те қателесуі мүмкін, ал екіншісі түрлі ортада шыңдалып, мәселені тез шешеді. Сондықтан өмірде тек жасқа емес, тәжірибе мен байқағыштыққа да құрметпен қарау керек.