Көңіл көгіне үйіріледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының көңілі, ниеті және ойы өзіне жақын, ұнамды нәрсеге еріксіз тартылады дегенді білдіреді. Тура мағынасында «көңіл» көкке үйірілгендей, биікке, кеңістікке ұмтылып тұрғандай бейнеленеді. Астарлы мағынасы — адамның ішкі қалауы, құштарлығы мен рухани талғамы оны белгілі бір ортаға, іске не адамға жетелейді. Яғни көңіл қайда бұрылса, адам соған бейімделеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл көгі» — биіктік, тазалық, еркіндік, асқақ арманның символы. «Үйіріледі» сөзі бір нәрсеге қайта-қайта тартылу, жақындау, бой ұру мәнін береді. Осы арқылы мақал көңілдің жел сияқты еркін, бірақ өзіне лайық өрісті іздейтін құбылыс екенін аңғартады. Бұл образ адам жанының кеңдігін де, оның ішкі таңдауының күшін де көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамның қызығуы мен таңдауы туралы айтқанда орынды қолданылады. Мысалы, біреу таза өнерге, кітап оқуға не қайырымдылыққа жақын болса, «оның көңілі көгіне үйіріледі» деп айтуға болады. Яғни адамды сыртқы мәжбүрлеу емес, ішкі ықылас пен жүрек қалауы алға жетелейді. Мұндай сөз көбіне талант, бейім, арман туралы әңгімеде айтылады.