Қой жүрген жер - береке,
Қыз жүрген жер - мереке.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қой жайылған жерде елге ырыс пен пайда келеді, ал қыз барған жерде қуаныш, сән-салтанат, думан болады. Астарлы мағынасы — береке де, мереке де тіршіліктің көркі мен жылуы бар жерде пайда болады. Қой шаруаның құтын арттырса, қыз үйдің де, ауылдың да ажарын кіргізіп, көңілге шаттық ұялатады. Яғни еңбек пен көркем мінез, тәрбие мен инабат бар ортада өмір де мәнді, жұрт та тату болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — берекенің, малдың өсімі мен тұрмыстың ырысының белгісі. Ал «қыз» — сұлулықтың, инабаттың, қуаныштың символы. «Жер» сөзі тек мекенді ғана емес, бір қауымның тіршілігін, ортасын білдіреді. «Береке» мен «мереке» сөздерінің қатар келуі мақалдың үнін күшейтіп, мал мен адам көркі бір-бірін толықтыратынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал ауылдың да, отбасындағы тәрбиенің де қадірін айту үшін қолданылады. Мысалы, үйінде еңбекқор, сыйлы адам болса, ол шаңыраққа береке әкеледі; ал өнерлі, инабатты қыз бар жерде жиын-той да, күнделікті тіршілік те сәнді өтеді. Сондықтан бұл мақал жақсылық жүрген орта әрдайым көркем болатынын еске салады.
Qyz júrgen jer - mereke.