Кездескенде атып қал,
Кезі келгенде айтып қал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға сәті түскенде ойын да, өтінішін де, керегін де дер кезінде айту керек екенін үйретеді. Тура мағынасында — аңшы не мерген сияқты мүмкіндік келгенде оқты да, әрекетті де кешіктірмей қолдану дегенді аңғартады. Астарлы мағынасы — өмірде қолайлы уақытты жіберіп алмау, ойды жинақы айтып, істі батыл жасау. Кейде адам үндемей жүре берсе, жақсы мүмкіндік өтіп кетеді. Сондықтан орнымен сөйлеп, дер кезінде қимылдау маңызды.
Образдар мен теңеулер
«Атып қал» сөзі — шапшаңдықты, дәлдікті, уақыт оздырмай әрекет етуді білдіреді. Ал «айтып қал» — көңілдегі сөзді ұялмай, қысылмай, жағдай келсе білдіру керек деген ой. Мұнда мергеннің нысананы дәл көздеуі мен адамның сөзін дер кезінде айтуы қатар салыстырылған. Яғни, мүмкіндік те, сөз де уақытында айтылса ғана нәтижелі болады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сабақты жақсы түсінгенде сұрақ қоюға, жұмысқа түсу мүмкіндігі шыққанда өтініш беруге, не бір маңызды ойды жиналыста айтуға қатысты қолданылады. Мысалы, бір студент грант туралы хабарландыруды көргенде құжатты соңына қалдырмай, сол күні тапсырады — бұл мақалдың нақты көрінісі.
Kezi kelgende aıtyp qal.