Қатты айтқан қарындасқа жақпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты, дөрекі сөйлеген сөз қарындасқа ұнамайды, жүрегіне тиеді. Астарлы мағынасы — кез келген адаммен, әсіресе жақын жанмен сөйлескенде жұмсақтық, сыйластық, әдеп қажет. Қатты сөз ашуды қоздырады, ал жылы сөз көңілді табады. Сондықтан ақыл айтудың өзі де орнымен, байыппен айтылса ғана әсерлі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарындас» сөзі тек туған сіңлі мағынасында емес, жалпы нәзік жанды, көңілі тез жараланатын жақын адам бейнесін білдіреді. «Қатты айту» — жай ғана биік үн емес, шектен шыққан дөрекілік, тілдің ауырлығы. Халық осы арқылы сөздің салмағын, адам жүрегіне тигізер әсерін бейнелейді. Яғни тілдің қаттылығы темірдей емес, кісінің көңілін сындыратын күш ретінде көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасында, жұмыста, әлеуметтік желіде де өте орынды. Біреуге реніш білдіргенде немесе ескерту жасағанда ашумен емес, сабырмен сөйлеген дұрыс. Мысалы, ата-ана баласына «сен қателестің» деп ұрыспай, «мұны басқаша істесең жақсы болар еді» десе, бала да қарсыласпай, түсінеді. Сөзді жұмсартып айту — қарым-қатынасты сақтайтын маңызды мәдениет.**