Қасың мен досыңды,
Қас-қабағы танытар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жан дүниесін, мінезі мен көңіл күйін сырт келбеттен, әсіресе қасы-қабағынан аңғаруға болатынын айтады. Тура мағынада қас пен қабақ — жүздің белгісі, ал астарлы мағынада олар адамның ішкі жай-күйін, ренішін, қуанышын, ниетін білдіреді. Яғни жақын араласқан досыңның шын сырын көп сөзсіз-ақ қас-қабағынан тануға болады. Бұл — адамды танудың нәзік жолы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қасың мен досың» тіркесі жақын адамдарды білдіреді. «Қас-қабағы» — көңілдің айнасы ретінде алынған көркем образ. Қазақ танымында адамның шынайы сезімі бет-жүзінен байқалады деп есептеледі. Сондықтан мақал сөзсіз түсінісуді, ішкі сырды ұға білуді меңзейді. Жақын дос пен сыйлас адам бір-бірінің ишарасын да, үнсіз күйін де сезеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдар арасындағы сенім мен түсіністік туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, көп сөйлеп жатпай-ақ, әріптесіңнің шаршағанын немесе мазасыз екенін оның үнінен, жүзінен байқап, қолдау көрсетесің. Бұл — жақындықтың, жанашырлықтың белгісі.
Qas-qabaǵy tanytar.