Қайныма да барайын,
Тайлағыма де бас үйретейін.
Taılaǵyma de bas úıreteıin.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қайнысына да барып, тайлағына да бас үйрету, яғни қайда барса да, қандай іске кіріссе де, оған бейімделіп, ілтипат таныту. Астарлы мағынасы — адам барған жерінде кішіпейіл болып, елмен тез тіл табысып, жаңа ортаға икемделе білуі керек деген ойды білдіреді. Қазақ танымында бас үйрету — тек малға қатысты емес, жалпы біреудің үйреншікті тәртібіне көну, ортаға лайық мінез көрсету деген ұғымға да жақын.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қайны» — туыстық қатынасты, яғни ел ішіндегі аралас-құраластықты аңғартады. «Тайлақ» — әлі жуасып, үйретілмеген жас түйе; бұл жерде ол жаңа, тосын жағдайдың белгісі. Екеуін қатар айту арқылы мақал адамға жақын орта мен жаттаулау ортада да өзін дұрыс ұстай білуді меңзейді. Яғни тіл табысу, шыдам, икем, сабыр секілді қасиеттер мадақталады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа жұмысқа кіріскен, басқа қалаға көшкен немесе бөтен ортаға келген адамға қатысты айтылады. Мысалы, жаңа ұжымға қосылған қызметкер алғашқы күннен-ақ бәрімен сыйласып, жұмыс тәртібіне тез бейімделсе, «қайныма да барайын, тайлағыма да бас үйретейін» дегеннің мәні сол болады.