Итті «күшім-күшім» десең, аузыңды жалар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: итті өзіне шақырғанда «күшім-күшім» деп иіскетіп, еркелетіп айтсаң, ол саған жақындап, аузыңды жалауы мүмкін. Астарлы мағынасы: әр адамды немесе тірі жанды өз мінезіне, ықыласына сай сөйлеп, жұмсақ сөзбен баурауға болады. Жылы сөз, мейірім, ізет көп жағдайда қатты бұйрықтан да өтімді келеді. Бірақ кейде орынсыз еркелету, шектен тыс жұмсақтық адамның есесін кетіруі де мүмкін деген емеурін бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — кез келген үйренгіш, сөзге еретін жанның бейнесі. «Күшім-күшім» — еркелету, жұмсақ үн, жылы қарым-қатынас. «Аузыңды жалар» деген тіркес біреудің ықыласқа тез еріп, жақын тартатынын, кейде тіпті шамадан тыс сенім білдіретінін көрсетеді. Яғни сөздің әсері күшті екенін образ арқылы танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдармен қарым-қатынаста сыпайы, жұмсақ сөйлесудің нәтижелі болатынын білдіру үшін айтылады. Мысалы, мұғалім оқушыға қатты ұрыспай, байсалды әрі жылы тілмен түсіндірсе, бала тезірек тыңдайды. Дегенмен бұл мақал жалпақ тілмен алдауды емес, сөздің психологиялық әсерін аңғартады.