Итті күшігінде үйрет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Итті күшігінде үйрет» деген мақал істің, әдеттің, тәрбиенің басы ерте басталса, нәтижесі де дұрыс болатынын білдіреді. Тура мағынасында күшікті кішкентай кезінде үйретсең, ол оңай бағынады, тез үйренеді. Астарлы мағынасы — адамды, баланы, жас буынды жастайынан тәртіпке, еңбекке, әдепке баулу керек. Ерте берілген тәрбие кейін мінезге айналып, өмір бойы пайдасын тигізеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» пен «күшік» — жай ғана үй жануары емес, тәрбиенің символы. Күшік жас кезді, икемді әрі тез қабылдайтын шақты бейнелейді. Ал «үйрету» — тек бағындыру емес, бағыт беру, дағды қалыптастыру, жөн көрсету деген ұғым. Осы образ арқылы халық баланың санасы таза кезде дұрыс жолға салу маңызды екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-анаға, ұстазға, тіпті басшыға да қатысты айтылады. Мысалы, балаға кішкентайынан кітап оқу, уақытты дұрыс пайдалану, үлкенді сыйлау дағдысын үйретсе, кейін ол өздігінен тәртіпті адам болып қалыптасады. Сондықтан жақсы әдетті ерте қалыптастыру — өмірлік маңызды іс.