Інінің реті - тас қару,
Ағаның жолы - басқару.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайын арасындағы орынды, жауапкершілікті және қызмет бөлінісін білдіреді. «Інінің реті - тас қару» дегені — іні-қарындасқа тән іс көбіне күш, қайрат, батыл қимылмен өлшенеді деген ұғымды береді. Ал «ағаның жолы - басқару» дегені — аға адамның міндеті тек алда жүру емес, жол көрсету, ұйымдастыру, елді, ініні, ортаны дұрыс басқару екенін меңзейді. Яғни, жасы үлкен адам ақылмен жетекшілік етеді, жасы кіші адам тыңдап, тірек болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тас қару» — қаттылықтың, қайрат пен жас жігердің бейнесі. Ол інінің қайратты, іске тез араласатын күш екенін аңғартады. Ал «жол» мен «басқару» — ағаның өмірдегі бағдар беруші, бағыттаушы рөлін көрсететін астарлы образ. Жол — өмір бағыты, басқару — тек бұйыру емес, жөн сілтеу, жауапкершілік көтеру.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасында, жұмыста немесе ұжымда үлкен мен кішінің орнын дұрыс түсінуге шақырады. Мысалы, отбасылық істі ұйымдастырғанда ағасы құжат, жоспар, шешім қабылдауды мойнына алып, інісі ауыр жұмысты атқарып, қолғабыс етеді. Сонда іс те алға жылжиды, сыйластық та сақталады.
Aǵanyń joly - basqarý.