Ескі темір біз болмас,
Ескі мата бөз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ескі темірден біз жасалмайды, ескі матадан сапалы бөз шықпайды. Астарлы мағынасы: тозған, әбден ескірген нәрсенің бұрынғыдай пайдасы да, құны да қалмайды. Адам өмірінде де уақытын өткізіп, тозған іс, жарамсыз әдет немесе сенімсіз адам бұрынғыдай жарамды болмайтынын меңзейді. Кейде бір нәрсені күштеп қайта қолдануға тырысқанмен, одан жақсы нәтиже шықпайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «темір» — берік заттың, ал «біз» — ұсақ істің құралы. Ескі темірден біз жасау мүмкін емес, өйткені ол өңдеуге келмейді. «Мата» мен «бөз» де сол сияқты: сапалы бұйым шығу үшін шикізаттың жарамдылығы керек. Бұл образдар арқылы халық ескірген нәрсенің табиғи шегін өте нақты көрсетеді. Яғни, әр заттың да, әр істің де өз мерзімі бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ескі, істен шыққан техниканы, тозған киімді не пайдасыз әдетті сипаттағанда қолдануға болады. Мысалы, жарық жиі сөнетін ескі телефонды жөндей беріп уақыт жоғалтқанша, жаңасын алған дұрыс деген ой осы мақалға сай келеді.
Eski mata bóz bolmas.