Ертеңгі ақыл түске жарамас,
Түскі ақыл кешке жарамас.
Túski aqyl keshke jaramas.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның істі дер кезінде ойлап, уақытында шешім қабылдауы керегін айтады. Тура мағынада — таңертең айтылған ақыл түске, түсте айтылған ақыл кешке пайда бермейді. Астарлы мағынасы — кешігіп келген кеңес пен ойдың қадірі азаяды, өйткені өмірде әр әрекеттің өз уақыты бар. Уақытынан кеш қалған ақыл іске жарамай, мүмкіндікті өткізіп жіберуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ертеңгі», «түскі», «кешкі» деген уақыт атаулары — адамның ойы мен шешімінің мезгілге тәуелді екенін көрсететін образ. «Жарамас» сөзі ақылдың тек дұрыс болуы емес, оның дер кезінде айтылуы да маңызды екенін аңғартады. Яғни, мақал ақылды уақытпен өлшейді: кешіккен даналықтың әсері әлсірейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгінгі күні жұмыс, оқу, отбасы мәселесінде қолдануға болады. Мысалы, емтиханға бір күн қалғанда ғана дайындық туралы кеңес беру кеш болады; ал алдын ала жоспар жасап, ерте әрекет етсең, нәтиже жақсы болады. Сондықтан бұл мақал адамды шапшаңдыққа, ұқыптылыққа, уақытты бос жібермеуге үйретеді.