Ерге берсең асыңды,
Ерлер сыйлар басыңды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер азаматты құрметтеп, оған лайық ізет көрсетсең, ол да сені сыйлап, қадіріңді арттырады деген ойды білдіреді. Тура мағынада, ас беру — қонақ күту, дәм тарту; ал астарлы мағынада бұл — адамға көрсетілген құрметтің қайтарымсыз қалмайтынын айту. Яғни ерге лайық сый-құрмет жасалса, ол да басыңды көтеріп, абыройыңды асырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "асыңды" сөзі — қонақасы, сый, ықылас белгісі. "Басыңды" сөзі — беделің, қадірің, ар-намысың деген ұғымды танытады. "Ер" бейнесі — намысты, сөзге берік, сыйды білетін азаматтың символы. Халық ер адамның қадірін ас арқылы емес, ықылас пен құрмет арқылы өлшейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал адамдармен қарым-қатынаста сыйластықтың маңызын еске салады. Мысалы, ұжымда жаңа келген қызметкерді жылы қарсы алып, көмектессең, ол да ортаға тез сіңісіп, сенің беделіңді құрметтейді. Бұл сөз тек ер адамға емес, жалпы адамға ізетпен қараудың қайтарымы бар екенін ұқтырады.
Erler syılar basyńdy.