Ердің малы елде, еріккенде қолда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер жігіттің мал-мүлкі мен дәулеті жеке басының ғана сәні емес, ел ішіндегі тірек, ортақ игілік екенін білдіреді. Тура мағынасында, мал ердің қолында болғанмен, оның шын қорғаны да, қадірі де елдің амандығы мен ынтымағына байланысты. Астарлы мағынасы — азаматтың байлығы тек өзіне емес, жұртқа да пайда әкелуі керек, ал елден қол үзген байлықтың берекесі кем болатыны.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» — тек батыр адам емес, жауапты, елге сүйеніш азамат. «Малы» — байлық, еңбекпен жиналған несібе. «Елде» сөзі малдың, ырыстың, берекенің қоғаммен байланысын аңғартады. Ал «еріккенде қолда» тіркесі бос мақтанға салынбай, байлықты орнымен ұстау, қажет кезде ғана пайдалану деген ойды береді. Яғни, дүние — ойыншық емес, тәртіппен ұстайтын аманат.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал кәсіп иесіне, табысы бар адамға да қатысты айтылады. Мысалы, бір кәсіпкер табысын тек өз пайдасына жұмсамай, ауылдағы мектепке көмек берсе, жұртқа жұмыс ашса, оның байлығы елге құт болады. Сонда дәулет те қадірлі, ер де абыройлы көрінеді.