Ердің құнын:
жастың жайсаңы даулайды,
не көрінің шайтаны даулайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер құны, яғни адам өмірінің, ар-намыстың және үлкен істің бағасы оңай шешілмейтінін білдіреді. Ондай дауға әркімнің араласуы дұрыс емес: оны түсінетін, салмақты, әділ, сөзі өтімді адам айтуы керек. Астарлы мағынасы — маңызды істі бос даурыққан, жөн білмейтін адам емес, тәжірибелі, парасатты жан шешуге тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жастың жайсаңы» — ел ішіндегі сөзге шешен, намысты, алғыр жігіттің бейнесі. Ал «көрінің шайтаны» — өлермен, даугер, тиянақсыз, өз пайдасын ғана ойлайтын адамды әсірелей сипаттаған теңеу. Бірі сырттай қауқарлы көрінгенімен, толық салмақты билікке жетпейді; екіншісі тіпті дау үшін ғана жүретін пендені көрсетеді. Осылайша мақал әділ төреліктің қадірін танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал күрделі мәселені кез келген адамның талқылай бермеуі керек деген ойға сай айтылады. Мысалы, жұмыс орнындағы үлкен дауды ұжым болып емес, істің мәнін білетін басшы немесе маман шешкені дұрыс. Сонда орынсыз сөз азайып, әділ шешімге жол ашылады.
jastyń jaısańy daýlaıdy,
ne kóriniń shaıtany daýlaıdy.