Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар» деген мақалдың тура мағынасы: адамды әлсірететін нәрсе — жаяу жүру, жоқшылық не сыртқы қиындық емес. Астарлы мағынасы: ер азаматты құлататын күш — ішкі күйзеліс, мұң, торығу, жігерсіздік. Халық бұл сөз арқылы адамның қайраты сыртқы ауырлыққа емес, ең алдымен көңіл күйі мен рухына байланысты екенін айтады. Егер адам үмітін үзсе, қайсарлығы кеміп, алға басуы қиындайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаяулық» — тұрмыстың тарлығы, жол азабы, қиын тіршілік сияқты сыртқы кедергілердің бейнесі. Ал «қаяулық» — қайғы, реніш, жабырқау, ішкі жүдеу халді білдіреді. Яғни халық сыртқы қиындыққа шыдауға болады, ал адамның жанын жейтін мұң одан да қауіпті екенін бейнелі түрде жеткізеді. Бұл жерде ердің күші аяқта емес, жүректе, рухта деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамға қиындыққа мойымауды, күйзеліске берілмеуді ескертеді. Мысалы, жұмысынан уақытша айырылған адам «бәрі бітті» деп түңілмей, сабыр сақтап, жаңа мүмкіндік іздесе, қаяулыққа берілмегені болады. Сонда ол қиын жағдайды жеңіл өткереді.