Ер жаңылып қолға түсер,
Құс жаңылып торға түсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам да, құс та қателесіп, аңғарымсыздық танытса, опық жейтінін білдіреді. Тура мағынасында ер адам жаңылып, абайсыз қадам жасап қолға түседі, ал құс жаңылып, сақтықтан айрылса, торға түседі. Астарлы мағынасы — кез келген істі ойланып, сақтықпен істеу керек, өйткені бір сәттік жаңылыс үлкен шығынға, өкінішке немесе тұтқындыққа жеткізуі мүмкін. Мақал адамды жауапкершілікке, зеректікке шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ер — жай ғана адам емес, намыс иесі, іс қылатын тұлға. Қолға түсу — жеңілу, еркіндігінен айырылу, қатеге ұрыну деген бейнелі ұғым. Ал құс — еркіндік пен ептіліктің белгісі, тор — қауіп, тұзақ, алданыш. Құс торға түссе, бұл оның аңғалдық танытқанын көрсетеді. Осы екі образ арқылы халық адам баласының да сақ жүрмесе, табиғаттағы құс сияқты оп-оңай алданатынын ұқтырған.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал асығыс шешім қабылдамауға үндейді. Мысалы, адам интернеттегі күмәнді сілтемеге сеніп, жеке дерегін беріп қойса, алаяқтарға алданып қалуы мүмкін. Сол сияқты, құжатқа, ақшаға не жұмысқа байланысты әр әрекетте байқампаз болған жөн. Мақалдың тәрбиесі — «ойланбай қадам баспа» деген ескерту.
Qus jańylyp torǵa túser.