Ер не көрмейді,
Ер көңіл есе бермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер азаматтың басынан неше түрлі қиындық өтетінін білдіреді. Тура мағынасында — ер адам өмірде талай сынақ, ауыртпалық, жоғалту не таршылық көруі мүмкін. Астарлы мағынасы — нағыз ер адам мұндай қиындықтарға мойымайды, көңілі тез қайта қалпына келеді, сабырын сақтап, алға ұмтылады. Яғни ерлік тек күште емес, қиындықты көтере білуде, рухты түсірмеуде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көрмейді» сөзі өмірдің қатал беті мен сынағын аңғартады. Ал «көңіл есе бермейді» тіркесі адамның жан дүниесінің әрдайым өз орнына түсе салмайтынын, бірақ ер жігіттің ішкі беріктігі оны қайта жинайтынын көрсетеді. «Көңіл» — рух, жігер, намыс бейнесі. «Есе беру» — еңсесін тіктеу, бойын жинау, сабасына түсу деген ұғым.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жұмыс, отбасы, оқу немесе қызмет жолында қиындыққа ұшыраған адамға демеу ретінде айтылады. Мысалы, бір жігіт бизнесі күйреп, қатты күйзелсе де, достары оған: «Ер не көрмейді, ер көңіл есе бермейді» деп, сабыр сақтап, қайта бастауға жігер береді. Бұл сөз адамның төзімді болуына, сын сағатта берілмеуіне үндейді.
Er kóńil ese bermeıdi.