Ер елуде бала мінезді,
Ер сайыста шала мінезді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер жігіттің жасы ұлғайған сайын да мінезі өзгере беретінін астарлап айтады. «Елуде бала мінезді» дегені — адам жасы келгенде де кейде аңғал, ерке, асығыс, ойынға жақын болып қалуы мүмкін деген ишара. Ал «сайыста шала мінезді» дегені — тартыс, жарыс, дау-дамай үстінде ер адам толық байсалдылық таныта алмай, кейде қызбалыққа, ұшқалақтыққа берілетінін меңзейді. Яғни мақал адамның жасына қарамай, мінезді тәрбиелеу, сабыр сақтау қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бала мінезді» тіркесі балалықтың аңғалдығын, турашылдығын және кейде ойланып үлгермейтін қылығын бейнелейді. «Сайыс» сөзі тек жарыс қана емес, өмірдегі бәсеке, сын, тартыс, жауапты сәттің белгісі. «Шала мінез» — жартылай пісіп-жетілмеген, толық орнықпаған мінез деген ұғым. Осы арқылы халық ер азаматтың сыртқы жасына емес, ішкі ұстамына мән береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам қызметте, отбасында не қоғамда өзін ұстай білуі керек деген ойға жетелейді. Мысалы, жасы елуден асқан кісі де жұмыс жиналысында ашуға ерік беріп, асығыс шешім қабылдаса, осы мақал еске түседі. Демек, тәжірибе көп болса да, сабыр мен байыпты мінез үнемі қажет.
Er saıysta shala minezdi.