Ер айтпас, айтса қайтпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер жігіттің сөзіне берік, уәдесіне тұрақты болатынын білдіреді. Тура мағынасында: нағыз ер адам айтқан сөзін орынсыз өзгертпейді, екіұдай болмайды. Астарлы мағынасы: мінезі мығым, жауапкершілігі жоғары адам шешімін ойланып айтады да, сол айтқанынан қайтпайды. Мұнда намыс, табандылық, сенімділік сияқты қасиеттер дәріптеледі. Бірақ мақал қасарысу немесе қателікте де мойындамау дегенді емес, сөзге беріктік пен принципке адалдықты меңзейді.
Образдар мен теңеулер
«Ер» сөзі мұнда жай ғана жынысты емес, мінезі биік, сөзі салмақты адамды танытады. «Айтпас» дегені — артық уәде бермейтін, бос сөйлемейтін кісі. «Айтса қайтпас» — айтылған сөздің артында жауапкершілік барын көрсетеді. Яғни, сөз бен істің арасы алшақ болмауы керек деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өте орынды. Мысалы, бір адам әріптесіне белгілі бір істі уақытында бітіріп беремін деп уәде етсе, сол сөзінде тұруы керек. Сонда ғана оған сенім артады. Сөзінде тұратын адамды ел қадірлейді, ал уәдесіз кісіге жұрт сенбейді.