Ел аузына елек қойып болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ел аузына елек қойып болмас» деген мақалдың тура мағынасы — жұрттың аузына елек тосып, сөзін сүзгіден өткізіп, мүлде тоқтату мүмкін емес деген ой. Астарлы мағынасы — халықтың сөзі көп, пікірі сан алуан; біреудің айтқанын, ел ішіндегі әңгіме мен өсек-аяңды толық тыю қиын. Сондықтан адам ел сөзіне тым байланып қалмай, өз ісін дұрыс істеп, сабыр сақтауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел аузы» — көпшіліктің сөзі, жұрт пікірі. Ал «елек» — астықты елейтін құрал, яғни артық-қоспаны бөліп тастайтын нәрсе. Мақалда сөзді елеу арқылы іріктеу бейнесі берілген. Бірақ елдің аузын түгел «елеп» отыру мүмкін емес, өйткені халықтың сөзі толастамайды. Бұл образ адамға сыртқы сөзден гөрі ақыл мен ұстамдылық маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желі мен көпшілік пікірге қатысты жиі қолданылады. Мысалы, бір адам өз жұмысын адал атқарып жүрсе де, интернетте әртүрлі сын айтылуы мүмкін. Сол кезде ол «ел аузына елек қойып болмас» деп, бәріне бірдей жауабын тауып әуре болмай, негізгі мақсатына көңіл бөледі. Мұндайда мақал адамның сабырын арттырып, орынсыз сөзге ермеуге үйретеді.